Wsparcie komunikacji alternatywnej (AAC)
u dorosłych – terapia neurologopedyczna
w Katowicach

U części osób dorosłych trudności związane z komunikacją mogą prowadzić do ograniczenia lub całkowitego braku możliwości porozumiewania się za pomocą mowy werbalnej. W takich sytuacjach pacjent może mieć trudność w komunikowaniu się z otoczeniem, co wpływa na codzienne funkcjonowanie oraz samodzielność.

Sytuacje takie mogą pojawiać się między innymi po udarze mózgu, urazach neurologicznych, w przebiegu chorób neurodegeneracyjnych lub podczas rehabilitacji zaburzeń językowych i komunikacyjnych, szczególnie u osób z niepełnosprawnością.

W takich przypadkach wykorzystywane są metody komunikacji alternatywnej i wspomagającej (AAC – Augmentative and Alternative Communication), stosowane w celu wspierania przekazywania podstawowych potrzeb, emocji oraz informacji dotyczących codziennego funkcjonowania. Komunikacja AAC stanowi formę wspomagania porozumiewania się z otoczeniem, dostosowaną do możliwości pacjenta.

W Centrum Terapii i Rehabilitacji „ŹRÓDŁO” w Katowicach wsparcie komunikacji alternatywnej u dorosłych prowadzone jest indywidualnie, z uwzględnieniem możliwości komunikacyjnych pacjenta, rodzaju trudności oraz sposobu funkcjonowania w codziennym życiu. Terapia prowadzona jest przez neurologopedę lub logopedę pracującego z osobami dorosłymi z ograniczoną możliwością komunikacji werbalnej.

Na czym polega wsparcie komunikacji alternatywnej (AAC) u dorosłych?

Wsparcie neurologopedyczne obejmuje działania związane z doborem oraz wprowadzaniem sposobów komunikacji dostosowanych do możliwości pacjenta. Terapia ukierunkowana jest na wspieranie komunikacji oraz rozwijanie dostępnych form porozumiewania się, szczególnie w sytuacjach, gdy rozwój mowy jest znacznie ograniczony lub niemożliwy.

W zależności od potrzeb wykorzystywane mogą być między innymi:

• tablice komunikacyjne,
• książki do komunikacji,
• symbole i piktogramy,
• urządzenia wspomagające komunikację,
• aplikacje wykorzystywane do komunikacji alternatywnej, w tym systemy typu MÓWik,
• proste formy komunikacji oparte na wskazywaniu lub wyborze odpowiedzi.

U części osób działania związane z AAC prowadzone są równolegle z terapią afazji lub innymi formami terapii neurologopedycznej dotyczącymi komunikacji i języka.

Kiedy terapia neurologopedyczna może stanowić element wsparcia?

Wsparcie komunikacji alternatywnej może być prowadzone u osób dorosłych, u których występują trudności związane z mową lub możliwością samodzielnego komunikowania się.

Wsparcie może dotyczyć między innymi:

• braku możliwości komunikacji werbalnej,
• bardzo ograniczonej mowy,
• trudności w wyrażaniu potrzeb i emocji,
• problemów z uczestniczeniem w codziennych rozmowach,
• izolacji społecznej wynikającej z ograniczeń komunikacyjnych,
• potrzeby wprowadzenia alternatywnych sposobów komunikacji,
• trudności pojawiających się podczas rehabilitacji afazji.

Każda sytuacja analizowana jest indywidualnie, z uwzględnieniem możliwości komunikacyjnych pacjenta, sposobu funkcjonowania oraz wpływu trudności na codzienne życie.

Jak przebiega pierwsza konsultacja?

Pierwsze spotkanie obejmuje rozmowę z pacjentem oraz w razie potrzeby z rodziną lub opiekunami. Neurologopeda analizuje między innymi sposób komunikowania się, możliwość rozumienia komunikatów, reakcje na polecenia oraz dostępne formy wyrażania potrzeb i emocji.

Podczas konsultacji omawiane są również wcześniejsze leczenie, przebieg rehabilitacji oraz sytuacje, w których komunikacja sprawia największą trudność. Na podstawie zebranych informacji ustalany jest dalszy przebieg terapii neurologopedycznej oraz dobór możliwych metod komunikacji wspomagającej i alternatywnej.

AAC a codzienne funkcjonowanie

Trudności komunikacyjne mogą wpływać na kontakty z rodziną, możliwość uczestniczenia w rozmowach, przekazywanie podstawowych potrzeb oraz samodzielne funkcjonowanie w codziennych sytuacjach.

W pracy neurologopedycznej uwzględnia się sytuacje związane z codziennym życiem pacjenta oraz sposoby komunikacji wykorzystywane w domu, podczas wizyt medycznych lub kontaktów społecznych. Dobór metod AAC prowadzony jest indywidualnie i dostosowywany do możliwości pacjenta oraz jego otoczenia.

W „ŹRÓDLE” terapia prowadzona jest spokojnie, z uwzględnieniem komfortu pacjenta oraz dostosowywania sposobu komunikacji do jego aktualnych możliwości.

Terapia dostosowana do możliwości pacjenta

U osób korzystających z komunikacji alternatywnej możliwości porozumiewania się mogą zmieniać się wraz z przebiegiem rehabilitacji, poziomem zmęczenia lub ogólną kondycją organizmu. Tempo pracy oraz zakres działań dostosowywane są indywidualnie do aktualnych możliwości pacjenta.

Ważnym elementem terapii pozostaje obserwacja sposobu komunikacji oraz dostosowywanie metod AAC do codziennych potrzeb pacjenta i jego otoczenia.

Klauzula edukacyjna

Powyższy opis ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi porady medycznej.
O kwalifikacji do terapii decyduje specjalista po przeprowadzeniu badania.